Van leden voor leden

In deze rubriek is ruimte voor ingestuurde stukken door NVST-collega’s. Met deze maand een aantal boeken die Coen Winkelman onder jullie aandacht wil brengen. Alvast veel leesplezier!
Heb jij ook interessant leesvoer of iets anders te delen? De website werkgroep ontvangt graag input voor de nieuwsbrief van de volgende maand!

Drie boeken kwamen de laatste maand voorbij. Mijn logopedistenhart maakte een sprongetje. Twee daarvan gaan niet over stotteren, maar uit andere bronnen is veel inspiratie te halen voor logopedisten en anderen die zich met taal en mensen bezig houden.

‘Taalkracht – andere woorden, andere werelden’ zijn twintig korte verhandelingen ‘over taal, de werking van woorden die we gebruiken, aldus het ‘woord vooraf’ van Christine Brinkgreve, Erik Koenen en Sanne Bloemink, die de reactie vormen. Ik ervaar dat diverse auteurs van naam uit verschillende  richtingen in de psychiatrie, filosofie en literatuur kunnen je vocabulaire en blik kunnen verrijken. Als je wat achterover leunt kun je het fenomeen spreken en stotteren in een breder perspectief zien en begrijpen waarom discussies erover vaak zoveel emoties losmaken: ‘hé,die misleidende taal gebruiken wij ook’ denk ik vaak.

ISVW Uitgevers , Leusden 2020.  ISBN 978-94-92538-72-7

Op de literaire weblog TZUM is een recensie over dit boek te lezen.

 

‘Mensen zijn ingewikkeld’ van Floortje Scheepers is een pleidooi voor acceptatie van de werkelijkheid en het loslaten van modeldenken. Zij is psychiater en hoogleraar innovatie in de ggz en “beschrijft waarom logica of kaders als de DSM tekortschieten en waarom we bescheiden moeten zijn over wat we weten en begrijpen van gedrag. Mensen zijn adaptieve, complexe wezens wezens die, als zij ontregelen, in verbinding met de ander tot herstel kunnen komen – ook als we de oorzaak van die ontgregeling nooit helemaal kunnen doorgronden.” Voordeel van stottertherapeuten: wij weten wel degelijk wat veel ontregelingen heeft veroorzaakt! Hier begint de discussie over het belang van training van de spraakmotoriek als oorzaak van secundaire psychopathologie.

Verrassend herkenbaar is het hoofdstuk van Floortje Scheepers in ‘Taalkracht’: ‘Over het woord ‘excellent’ en wat dat aanricht’. Excellent spreken als doel? Maar met expliciet leren kom je een heel eind richting intrinsieke acceptatie en committent.

Een zelfde thema wordt ook beschreven door Paul Verhaege in ‘Over normaliteit en andere afwijkingen’. Prometheus 2019

Opvallend is dat deze boeken, in klare taal geschreven, ‘spreken’ als fenomeen niet uitputtend een plaats heeft en stotteren natuurlijk al helemaal niet. We moeten ons verzoenen met het feit dat stotteren een niche is, in de wetenschap en bij de Zorg…

Uitgave Arbeiderspers, 2021

In Trouw verscheen in januari 2021 een uitgebreid interview met Floortje Scheepers.

 

‘De jongen die iedereen laat lachen’ van Helen Rutter is ontroerend verhaal over stotteren. Knap geschreven door een moeder van een stotterende zoon. Het knappe is dat zij schrijft alsof de 11-jarige Billie Pieters zelf zijn verhaal vertelt en hoe! Geen studieboek kan wedijveren met het begrijpelijk beschrijven het stotterleed dat hem sinds zijn 5e achtervolgt. Het boek is bedoeld voor kinderen (10+), uitgegeven door BillyyBones.nl en uitstekend vertaald door Joyce Bekkers en Mijke van Leersum.

Het verhaal speelt in de periode dat hij van de basisschool overgaat naar het voortgezet onderwijs, een school waar de leerlingen uniformen moeten dragen, het speelt in Engeland maar de cultuurverschillen zijn nauwelijks een beperkende factor in de verrassend humoristische teksten, het hele boek door, zonder dat het afdoet aan de dramatische boodschap, integendeel.

Hij heeft zijn irritante gespreksgenoten ingedeeld in aanspoorders (doe maar rustig), gedachtenlezers (invullers), grappenmakers (nadoen) en wachters, die noemt hij de beste categorie. Zijn oplossingen verraden een hoge mate van creativiteit en intelligentie om met de werkelijkheid te spelen ook al ziet hij geleidelijk aan in dat het allemaal niet werkt. Vier manieren om van het stotteren af te komen heeft hij geleerd van zijn logopedist Joke die hij al vijf jaar (!) een keer per maand (!) bezoekt maar het helpt allemaal niks.

Billy wil niet dat ze op de nieuwe school weten dat hij stottert, hij is het gepest worden zat. Maar vanaf dag een wordt hij als zwijger opgemerkt en moet zich nadat hij een paar maal heeft gestotterd leren te ontdoen van een zeer kwaadaardige pestkop. Vermijden en andere symptomen met zeer afwijkend gedrag als gevolg, zie mijn opmerking bij Scheepers, zijn zodanig concreet beschreven dat eerste jaars logopediestudenten andere taken zullen uitstellen zolang ze het boek niet uithebben…hoe redt hij zich uit zijn potsierlijke pogingen om het stotteren te verbergen.

Hoe hij omgaat met zijn wens om cabaretier te worden hlaat je het hele boek niet los, al was het maar omdat zijn talent om cabarettier te worden zonneklaar blijkt uit zijn scherpe observatievermogen, zijn zelden zo goed beschreven innerlijke beleving en gevoel voor humor. De vele moppen die hij door zijn relaas heen vlecht.

Welk lering je uit dit verhaal kunt trekken is aan de ouder, de docent, de ervaren of beginnende therapeut, in elk geval een vrolijke aanrader.

NB. In de NVST nieuwsbrief van afgelopen januari schreef onze collega Joeri van Ormondt ook al over dit boek; hier terug te vinden.

Leave a Reply